Mezarlık saldırıları BM’ye taşınıyor

14 Eki 2021

İsviçre merkezli MOJUST Vakfı ile ÖHD, güvenlik güçlerinin mezarlıklara ve cenazelere yapılan saldırılarına dair hazırlanan raporu BM Türkiye Özel Raportörü’ne sunacak

Merkezi İsviçre’de bulunan ve özellikle Ortadoğu’da yer alan ülkelerde yaşanan ağır insan hakları ihlallerini mercek altına alan bir sivil toplum örgütü olan Uluslararası Mezopotamya Adalet Gözlemevi (Mezopotamia Observatory of Justice-MOJUST), Türkiye’deki ihlaller üzerinde duruyor. Uluslararası insan hakları, ceza, insancıl ve savaş hukuku alanına giren hak ihlallerine ve bunların mağdurlarına odaklanan MOJUST, Türkiye’de yaşayan Kürtlere ait mezarlıklara ve cenazelere yönelik 2015-2020 yılları arasında yapılan saldırıları gündemine aldı. Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) ile birlikte ortak yürütülen çalışmalar sonucunda 142 sayfayı bulan kapsamlı bir rapor hazırlandı.  

Henüz sadece İngilizce olarak hazırlanan ve iki bölümden oluşan raporun ilk kısmında, Türkiye’deki Kürtlere dönük Cumhuriyet’in ilk yıllarından itibaren izlenen yaygın ve sistematik baskı politikalarının tarihsel arka planı üzerinde duruldu. 1987’den 2002’ye kadar süren Olağanüstü Hal (OHAL) döneminde de Kürtlere karşı ağır suçlar işlendiği vurgulandı.  

Erdoğan’ın tehdidi 

Günümüzde ise AKP’nin Kürt meselesini kendi siyasi amaçları için kullandığı kaydedildi. AKP’nin ilk yıllarında Avrupa Birliği’nden (AB) destek almak için kimi demokratik adımlar atıp, Kürtçenin sınırlı kullanımına izin verdiği hatırlatılan raporda, PKK ile başlatılan diyalog süreçlerine de taktiksel yaklaşıldığı belirtildi. IŞİD’in Kobanê kuşatmasını protesto edenlere karşı güvenlik güçlerinin saldırısında Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın HDP’yi suçlayıp, barış görüşmelerini sona erdirmekle tehdit ederek Kürtlere şantaj yaptığı belirtildi. Raporda Haziran 2015 seçimlerinde HDP’nin oyların yüzde 13’ünü alarak büyük başarı elde etmesi akabinde Ağustos 2015’ten itibaren 9 aylık süreçte bölgenin 10 şehir, 39 kasaba ve 63 ilçesinde bir yönetim normu olarak günün 24 saatini bulan sokağa çıkma yasaklarının uygulanmaya başlandığı ifade edildi.  

Filistin gibi 

Mezopotamya Ajansı’ndan Ömer Çelik’in derlediği raporda, “Devlet, 1990’larda Kürt bölgesinin kırsal kesimlerindeki Kürtlere yönelik toplu cezalandırma politikasını Kürt şehir ve kasabalarına kadar genişletti ve İsrail’in Filistin’deki yaklaşımına benzer askeri saldırılar tasarlayarak Kürtlerin geçim kaynaklarını yok etti” tespiti de yer aldı. Bu durumun ayrıca farklı yerel ve uluslararası insan hakları örgütleri ile Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiserliği (OHCHR) tarafından belgelendiği belirtildi. Raporun “Türkiye’nin Kürt Mezarlarına Karşı Savaşı” başlıklı ikinci bölümünde ise farklı kentlerdeki mezarlıklara dönük saldırılar ve buralara defnedilen cenazelere dönük insanlık dışı yaklaşımlar irdelendi.

Meclis’e taşındı

Raporda 2 Mayıs 2019 - 17 Haziran 2020 tarihleri arasında HDP milletvekilleri, Türkiye’nin mezarlıklara yönelik sistematik saldırılarına ilişkin 23 adet önergeyi Meclis’e sunarak cevap verilmesini istediği fakat İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun hiçbir önergeye cevap vermediği de kaydedildi. Raporda, Türkiye’deki yasal mevzuat ile taraf olunan uluslararası sözleşmelere işaret edilerek, saldırıların faillerinin belirlenmesi için derhal adil, tarafsız ve etkin bir soruşturma yürütülmesi, önleyici yasal düzenlemelerin yapılmasının yanı sıra bugüne dek gerçekleşen olaylar için Türkiye’nin ailelerden özür dilemesi talep edildi. Her iki kurum tarafından hazırlan rapor, önümüzdeki günlerde BM Türkiye Özel Raportörü Mary Lawlor’e iletilecek. 

Bin 644 mezar yıkıldı

Yapılan tespitlere göre, 17 Eylül 2015 ila 4 Nisan 2020 tarihleri arasında 18 mezarlığın polis ve askerler tarafından tamamen yıkıldığına işaret edilen raporda şunlar kaydedildi: “En az bin 644 mezar tamamen yok edildi, 2 bin 926 mezar ise tahrip edildi. Şırnak ilinde 900 mezar tamamen yıkıldı, bin 475 mezar tahrip edildi; Diyarbakır’da 143 mezar tamamen yıkıldı, 340 mezar tahrip edildi; Batman’da 200 mezar tamamen yıkıldı, 369 mezar tahrip edildi; Dersim ilinde 150 mezar tamamen yıkıldı, 3’ü tahrip edildi; Van’da 41 mezar yıkıldı, 69 mezar tahrip edildi; Siirt’te 200 mezar tahrip edildi; Mardin’de 232 mezar tahrip edildi; Suruç/Urfa’da 9 mezar tamamen yıkıldı, 3 mezar tahrip edildi; Bitlis’te 267 mezar tamamen yok edildi; Hakkari’de 54 mezar tamamen yıkıldı; Muş’ta 27 mezar tamamen yıkıldı ve 8 mezar tahrip edildi; Bingöl’de 80 mezar tahrip edildi...”

DİYARBAKIR


Etiketler : Mezarlıklara saldırı, mezarlık saldırıları, Mezarlık tahripleri,