Köy köy renk topladı

19 Nis 2021

Yazar Seher Muêzî’nin ‘Ferhenga Rengan’ kitabı çıktı. Tam 13 yıl boyunca köy köy, kasaba kasaba gezen Muêzî, kısıtlı ekonomik imkanlarla 73 bin 178 rengin isimlerini topladı ve bunları 4 bin sayfada biraraya getirdi

Yazar Seher Muêzî’nin “Ferhenga Rengan” (Renklerin Sözlüğü) kitabını çıkardı. Derinlikli bir kitabın ürünü olan kitapta, Kürt coğrafyasının genelinde renkleri isimlendirmek için 73 binden fazla kelime buldu. 13 yılda kısıtlı imkânlar ile hazırlanan kitapta yoğun bir emek var. “Ferhenga Rengan”ın Kürt tarihi, sanatı, kültürü, sosyolojisi ve resmi için önemli bir kaynak niteliğinde. Yeni Özgür Politika’nın haberine göre, Seher Muêzî’nin bu kitabı meydana getirmesi tam 13 yıl sürdü. Kuzey ve Doğu Suriye’de köyleri, kasabaları ve kentleri gezdi, kısıtlı imkanlarına rağmen kitabı çıkardı.

Çocukluktan başladı

Yazar Seher Muêzî, kitabının ana temasının neden renkler olmasının çocukluğuna dayandığını anlattı. Kürtçenin renkler konusundaki zenginliğinin ilgisini çektiğini söyleyen Seher Muêzî, “Annem iplik eğirirdi (tevin rêsandin), eğirirken ve boyarken bölgemizin lehçesi ile ipliklere ve örgülere bazı isimler verirdi. Pazara iplik satmaya gittiğimde yine bölgenin ağzına göre, ipliklerin renklerine farklı isimler verildiğini gördüm. Boyacılar (rengrêjan) pazarına gittiğimde gördüm ki, onlar da kendi bölgelerine göre farklı isimler veriyordu renklere. Bu durum kafamda şu sorunun şekillenmesine neden oldu: ‘Hepimiz aynı dili konuşuyor olmamıza rağmen neden renklere farklı farklı isimler veriyoruz?’ İşte bu soru bu çalışmanın meydana gelmesine olanak sağladı.”

Köy köy gezdi

Çalışmalarına tüm köyleri gezerek başladığını söyleyen Seher Muêzî, bu esnada erkeklere ve kadınlara bazı sorular sorduğunu söyledi. Seher Muêzî, yalnızca kadınların yaptığı ve bildiği renkleri sorabildiğini söyleyerek, “Örneğin kekliklerin renklerini de kadınlara soramadım, çünkü toplumumuzda çoğunlukla erkekler keklik besleme işiyle uğraşıyorlar. Erkeklerden de bu bilgileri topladım” diyor.

Renklerin ötesinde

Sözlüğün sadece renklerin isimlerinden oluşmadığını söyleyen Seher Muêzî, “Bentlerde, şiirlerde ve günlük yaşamdaki sözlerde geçen renk isimlerinin derlenmesinden de oluşuyor. Kitap, isim ve renklerin ötesinde, bu isimlerin kullanım şekillerinin neye işaret ettiğini ve toplum içinde nasıl kullanıldığına dair verileri de taşıyor” ifadelerini kullanıyor.

73 bin renk

Seher Muêzî, çalışmasında Kürt coğrafyalarında kullanılan 73 bin 178 rengi, 4 bin sayfada bir araya getirdi. Bu renkler hayvanların, kuşların deri, tüy, yün, göz renkleri ile çiçek, ot, ip, kıl gibi birçok doğal ürün ve Kürt elbiselerinde kullanılan renkler olduğunu söylüyor. Seher Muêzî, “Kürtçenin farklı lehçelerinde; özellikle de Rojhilat, Bakur, Başûr ve Rojava Kürdistan’ında renklere verilen isimleri de karşılaştırmaları ile derledim. Yine Ermenistan’da Kürtlerin arasında gezerek onların renkler için kullandıkları isimlendirmeleri de topladım” diyor. Son 13 yıldır ise tüm enerjisini buna verdiğini anlatıyor.

 

Hem sözlük hem kitap

Çalışmasını gelecekte hem sözlük hem de kitap olarak hazırlamayı düşündüğünü söyleyen Seher Muêzî, “Sözlük hazırlamayı ve kelimelerin yazılışını çok seviyorum. Şu anda da temel problemim maddi yetersizlik. Ama halkın arasında gezerek bir emanet olarak topladığım bilgileri düzenleyip basma konusunda umutluyum” diye belirtiyor.

 

KÜLTÜR SERVİSİ


Etiketler : Seher Muêzî’ ‘Ferhenga Rengan',