Kars Çayı kirli, baraj ise canlıları öldürüyor

09 Eyl 2021

Geçtiğimiz günlerde Kars Barajı suyunun çekildiği alandaki otları yiyen 35 büyükbaş hayvan yaşamını yitirdi. Kars Çayı’ndaki kirliliğin yarattığı sorunlar giderek artarken, HES’ler ise dikkat çekiyor

Kars’ta kuraklık baş göstermeye başlarken, Kars Barajı’nın suyu gittikçe azaldı ve Kars Çayı’nın yarattığı kirlilik can almaya başladı. Baraj suyu giderek azalırken, Arpaçayı Barajı’na su aktarılmaya başlandı ve Kars Barajı’nda su seviyesi iyice düştü. İçinde yaşayan canlılar ölmeye, çayın çekildiği alanlarda ortaya çıkan otlar ise kirlilikle yüklenmelerinden dolayı alanda ot yiyen hayvanlar ölmeye başladı. Geçtiğimiz günlerde Kars’ın Susuz ilçesinde yedikleri ottan zehirlenen 35 büyükbaş hayvan yaşamını yitirdi. Çamçavuş köyündeki suların çekildiği Kars Barajı bölgesinde yeşeren alanda besicilere ait büyükbaş hayvanların önce karınları şişmeye başladı ve kısa sürede 35 hayvan can verirken 25 hayvan ise müdahalelerle kurtarıldı.

Balıkların ölüm göçü

Kars’a 10 kilometre uzaklıkta bulunan Kars Barajı ve HES’in önüne gelen binlerce kefal balığının baraj nedeniyle yumurtlama alanlarına ulaşamaması sonucu yıllardır kitlesel ölümler yaşanıyor. Kars Çayı’nda yaşayan tatlı su kefallerinin her yıl üreme zamanı olan haziran ayında akarsularda göç etmek için baraj tribünleri önünde asla başaramayacakları zıplamalarla yukarıya çıkmaya çalışıyor. Yumurtalarını sağlıklı ve güvenli yerlere bırakmak için verilen mücadele sonrasında balıklardan yüzlercesi ya martılara yem oluyor ya da balıkçılar tarafından avlanıyor. Tatlı su kefalleri, daha kolay üreme dönemi geçirebilmeleri için şelaleler ve derelere sürüler halinde akın ederken, önlerine çıkan doğal engelleri zıplayarak geçerler, ancak inşa edilen barajlar nedeniyle binlerce yılda oluşmuş olan bu yaşam döngüsü yok edildi.

Kars Çayı zehir akıyor

Kars Çayı’nı besleyen dereler her geçen gün kurumaya başladı. Kars’ta inşa edilen 14 baraj ve HES susuzluğun ortaya çıkmasında en önemli etken. Yaşanan kuraklıkla birlikte yağmur rejiminin değişmesi sonucu yeterince beslenemeyen Kars Çayı’nda sular iyice azaldı. Kuraklık nedeniyle su akışı son yıllara göre önemli derecede azalan çayın zemininde biriken atıklar ise çıplak gözle görülürken çay simsiyah ve adeta zehir akmaya, çevresine pis kokular yaymaya başladı.

Arıtma tesisi temeli atılmadı

AKP’li Cumhurbaşkanı R. T. Erdoğan geçen yıl haziran ayında video konferans ile Kars Barajı’nın açılışına katılmıştı. Yaptığı konuşmada, “Şehrin atık sularının Kars Çayı’na dökülmesini engelleyecek projeyi de süratle hayata geçirerek çevre kirliliğinin önüne geçeceğiz” diye belirtmişti.

Meclis Tarım, Orman ve Köy İşleri Komisyonu Başkanı Kars Milletvekili Prof. Dr. Yunus Kılıç, AKP Kars Milletvekili Ahmet Arslan, Kars’ta ‘süratle’ bitirileceği Erdoğan tarafından söylenen arıtma tesisinde inceleme yaparak yıl sonunda ihaleye çıkılacağını söyleyip, “175 milyon liralık bu proje şehirdeki bütün atıklar, Kars Çayı’na akıtılan bu kokuyu ve kirliliği, hatta Kars Barajı’na kadar karışacak olan kirliliği ortadan kaldıracak” derken, DSİ ise arıtma tesisinin yıl sonuna kadar ihale edileceğini belirtti. Bu sözler arıtma işinin daha epey zaman alacağına işaret ederken, arıtma tesisinde kimyasal arıtma olmaması Kars Çayı’nı temizleyemeyeceği gibi Kars Barajı’nın zehir biriktirmesinin önüne de geçilemeyecek. 

HDP, Kars Çayı için adım atmıştı

2019 seçimlerinde HDP Kars Belediyesi’ni kazanmış ve eşbaşkanların halka açıkladığı programın içinde Kars Çayı ile ilgili hedefler yer almıştı. HDP programının bu bölümünde, “Kars Çayı’nın, kurulacak bir arıtma sistemiyle arıtılması sağlanacaktır. Mevcut hali ve pis kokusuyla yanına bile yaklaşılamayan Kars Çayı’nın etrafı dinlenme, hoş vakit geçirme alanı olarak halkımızın hizmetine sunulacak” diye belirtildi. Görevlerinin 1 yılının dolmasının hemen ardından AKP iktidarı Kars Belediyesi’ne kayyumla el koymuştu. Arıtma tesisi için çalışmaları yürüten HDP’li belediyenin projesine görünüşte sahip çıkanlar yüksek maliyetle yandaş bir şirkete işi verecekleri beklenirken, bugüne kadar adım atmamış olmaları ise dikkat çekici. Arıtma tesisi projesinde kimyasal arıtma olmadığı belirtilirken, bu durumda çayın görece temizleneceği ancak hem barajın hem de diğer canlıların yaşamına zarar vereceğine işaret ediliyor.

Kars’ta bulunan barajlar

Kars coğrafyası yakın zamana kadar en çok kar ve yağmur yağışlarının görüldüğü bir yerdi. Ancak hem küresel ısınmanın yarattığı etki hem de bölgede akan tüm akarsuların üzerine HES’lerin inşa edilmesi bölgede iklimin değişimine neden olurken, son yıllarda kış kuraklığının da ortaya çıkması bir felaket habercisi olarak değerlendiriliyor. Kars coğrafyasında inşa edilen HES’ler ise şunlar: Karakurt Barajı ve HES, Narinkale HES, Sefaköy Barajı ve HES, Serap HES, Sena HES, Kars Kale HES, Çıldır HES, Can 1 HES, Dereiçi HES, Arpaçay Telek HES, Kars Barajı Çatma HES. İnşa sırasını bekleyenler ise Nazhan HES, Ağabey HES ve Serhat HES. Ayrıca yağan yağmurları tutarak enerji üretilmek istenen Yağmur Regülatörü ve HES’lerin varlığı Kars’ta yaşanan kuraklığın ve susuzluğun asıl nedenleri olarak öne çıkıyor.

EKOLOJİ SERVİSİ

 


Etiketler : Kars çayı,